Bệnh Khô Cành Cà Phê: Cách Nhận Biết Và Điều Trị Hiệu Quả

Bệnh khô cành cà phê (hay còn gọi là bệnh khô cành rụng quả) là mối đe dọa trực tiếp đến sản lượng nhân hạt của vườn cây, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu mùa mưa ẩm ướt kéo dài tại khu vực Tây Nguyên. Bệnh do tác nhân nấm Colletotrichum coffeanum gây hại, tấn công trực tiếp lên hệ cành cành quả non xanh làm cành bị khô giòn, thối đen cuống quả dẫn đến hiện tượng rụng quả non xanh hàng loạt cực kỳ xót lòng cho bà con. Nếu không có biện pháp phòng ngừa và điều trị dứt điểm, bệnh sẽ làm suy giảm nghiêm trọng bộ khung cành dự trữ cho niên vụ tiếp theo, khiến cây còi cọc suy nhược nhanh chóng. Bài viết này sẽ hướng dẫn kỹ thuật nhận biết dấu hiệu bệnh khô cành sớm và phương pháp điều trị sinh học hóa học tích hợp an toàn hiệu quả nhất.

Theo dõi thêm thông tin thị trường tại GiaCafe.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh khô cành cà phê

Tác nhân chính gây ra bệnh khô cành rụng quả trên cây cà phê là bào tử nấm Colletotrichum coffeanum. Nấm bệnh ký sinh và ngủ đông trong vỏ cành già cũ, tàn dư lá quả khô rụng dưới bồn đất vườn từ mùa trước. Gặp điều kiện thời tiết ẩm ướt, nhiệt độ không khí ấm ấm từ 22 đến 28 độ C của những tháng mùa mưa dông dập dồn, bào tử nấm phát tán rất nhanh qua giọt bắn nước mưa và luồng gió thổi lây lan khắp vườn cây. Những vườn cà phê trồng quá dày đặc mật độ cao, thiếu cắt tỉa cành chồi tạo thông thoáng là ổ dịch lý tưởng cho nấm khô cành phát triển bùng phát nhanh chóng.

Bên cạnh thời tiết ẩm ướt, chế độ quản lý dinh dưỡng phân bón kém cũng kích thích bệnh phát sinh nặng hơn. Việc bà con nông dân bón phân đạm (N) quá cao làm cành lá mọc non mềm yếu ớt dễ bị nấm đục xuyên màng tế bào. Ngược lại, thiếu phân Kali (K) và vi lượng Canxi (Ca) khiến thành tế bào cuống quả non lỏng lẻo dễ đứt gãy. Khi cây cà phê mang lượng quả trĩu cành trĩu quả quá tải vượt sức chịu đựng sinh lý của bộ rễ, cây cũng tự động rút dinh dưỡng từ cành lá nuôi quả làm cành bị kiệt sức khô héo đen đuôi tạo điều kiện cho nấm Colletotrichum xâm lấn hoại tử mạch dẫn nhựa.

Triệu chứng nhận biết bệnh khô cành trên cành lá và quả

Bà con cần phát hiện sớm các đốm bệnh nhỏ đầu tiên xuất hiện trên cành quả để phun thuốc kịp thời ngăn chặn bào tử nấm phát tán diện rộng phá hoại vườn cây.

Biểu hiện bệnh lý trên cành cà phê vối và chè

Vết bệnh ban đầu xuất hiện ở các nách lá cành quả non xanh là các đốm nhỏ màu nâu nhạt hơi lõm xuống vỏ cành. Sau đó vết bệnh lan nhanh dọc theo vỏ cành chuyển sang màu nâu sẫm sẫm đen hoại tử vòng quanh vỏ cành làm nghẽn mạch dẫn nhựa cây. Phần cành phía ngoài vết bệnh đen hoại tử sẽ bị héo lá lá úa rụng sạch cành còi cọc và khô giòn dễ gãy vụn khi bẻ nhẹ. Hiện tượng khô cành thường bắt đầu từ đuôi ngọn cành ngang lan dần vào sát thân chính, làm trơ trụi cành quả khô đét xót ruột bà con nương rẫy nương vườn.

Bạn có thể xem thêm các phân tích mới trong chuyên mục Tin tức cà phê để cập nhật thêm bối cảnh thị trường.

Biểu hiện bệnh lý trên quả non xanh rụng cuống

Nấm Colletotrichum trực tiếp tấn công lên vỏ quả non xanh, ban đầu tạo các chấm nhỏ màu nâu đen tròn lõm sâu vỏ quả ở vị trí cuống quả hoặc đuôi quả. Vết đen lan rộng bao phủ toàn bộ quả làm quả non bị khô khô đen héo teo lại dính chặt cành quả hoặc tự rụng sạch cuống khi lắc nhẹ cành. Hiện tượng rụng quả hàng loạt mùa mưa lớn dông bão chính là hậu quả của bệnh khô cành quả hoành hành, làm hạt cà phê nhân bị lép lệch hạt xỉn màu đen thui giảm giá trị thương mại xuất khẩu nghiêm trọng cho bà con.

Quy trình điều trị và kiểm soát bệnh khô cành hiệu quả

Quy trình kiểm soát bệnh khô cành rụng quả cần lấy phòng bệnh chủ động bằng kỹ thuật canh tác nông nghiệp làm gốc kết hợp phun thuốc hóa học trị bệnh kịp thời. Bước quan trọng nhất là bà con cần thường xuyên đi kiểm vườn vặt chồi tỉa cành thông thoáng cành tăm cành sâu bệnh khô héo rụng đem tiêu hủy ngoài nương rẫy, tạo luồng gió thông thoáng giảm độ ẩm ẩm ướt tán cây. Bón phân NPK cân đối tỷ lệ kali cao cuối mùa mưa giúp cành quả cứng cáp chống nấm xâm nhập.

Vào đầu mùa mưa hoặc khi vừa phát hiện vết bệnh đen cành xuất hiện lác đác, bà con tiến hành phun thuốc phòng ngừa diệt bào tử nấm nấm Colletotrichum bằng các hoạt chất đặc trị có gốc đồng (như Bordeaux, Copper Hydroxide) hoặc các dòng thuốc lưu dẫn phổ rộng như Hexaconazole, Carbendazim, Azoxystrobin phun ướt đẫm hai mặt cành lá cành quả. Phun nhắc lại đợt 2 sau 15 ngày để diệt triệt để bào tử nấm mới phát sinh nẩy mầm, bảo vệ cành lá xanh dày khỏe mạnh nâng đỡ quả chín mọng ngọt nước vụ thu hoạch tới.

Xem thêm: Phòng trừ sâu đục thân cà phê tận gốc

Kết luận

Bệnh khô cành cà phê tuy diễn biến nhanh hoại tử cành quả trong mùa mưa lớn dông bão nhưng hoàn toàn có thể trị dứt điểm nếu phát hiện vết đen sớm. Bằng việc thực hiện đúng kỹ thuật cắt tỉa cành thông thoáng tán cây, bón bổ sung Canxi Bo kali chắc cuống và phun thuốc diệt nấm gốc đồng đúng thời điểm đợt bệnh bùng phát, bà con nông dân sẽ giữ vững cành quả xanh tươi trĩu hạt mang lại một niên vụ bội thu giá trị thương mại cao.